To, jak siać gorczycę, zależy przede wszystkim od celu uprawy. Na poplon wysiewa się ją po żniwach, zwykle od końca lipca do połowy sierpnia, natomiast gorczyca uprawiana na ziarno wymaga wczesnego siewu wiosennego. Różne są też normy wysiewu, rozstawa i głębokość umieszczania nasion.
Dwa scenariusze siewu gorczycy
Gorczyca biała jest najczęściej wybieranym gatunkiem zarówno na międzyplon, jak i na nasiona. W pierwszym wariancie ma szybko wytworzyć dużą masę zieloną, ograniczyć rozwój chwastów i dostarczyć materii organicznej po przyoraniu. W uprawie towarowej liczy się natomiast równomierny łan, właściwa obsada oraz późniejszy plon nasion.
| Cel uprawy | Norma wysiewu | Głębokość | Termin |
|---|---|---|---|
| Poplon, siew czysty | 12–20 kg/ha, przy siewie rzutowym nawet do 30 kg/ha | 1–2 cm | Od końca lipca do połowy sierpnia |
| Poplon, mieszanka | Około 2 kg/ha gorczycy jako składnika mieszanki | 1–2 cm | Od końca lipca do połowy sierpnia |
| Gorczyca biała na ziarno | 5–9 kg/ha | 2,5–3 cm | Około 20 marca – 10 kwietnia |
| Gorczyca czarna lub sarepska na ziarno | 4,5–6 kg/ha | 1–2 cm | Wczesna wiosna |
Podane normy są wartościami orientacyjnymi. Trzeba je skorygować, gdy nasiona mają słabszą zdolność kiełkowania, siew jest opóźniony albo materiał trafia do gleby rzutowo. W mieszance nie stosuje się pełnej normy przeznaczonej dla siewu czystego.
Jak siać gorczycę na poplon?
Gorczycę na międzyplon ścierniskowy wysiewa się możliwie szybko po zbiorze przedplonu. Wczesny termin daje roślinom więcej czasu na rozwój, ale zbyt późny siew może ograniczyć przyrost biomasy. Najczęściej wybiera się gorczycę białą, która szybko kiełkuje i ma mniejsze wymagania glebowe oraz wodne niż gorczyca sarepska i czarna.
Najlepsze stanowisko jest próchniczne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Gorczyca preferuje gleby zasobne w wapń o odczynie około pH 5,8–6,8. Na bardzo lekkim, przesuszonym stanowisku może nie wytworzyć wystarczającej masy zielonej.
Przed wysiewem przygotuj pole w następującej kolejności:
- Wykonaj płytką uprawkę pożniwną zaraz po zbiorze rośliny głównej.
- Wyrównaj powierzchnię pola i zatrzymaj wilgoć w wierzchniej warstwie gleby.
- Po pojawieniu się chwastów wykonaj drugi, płytki zabieg uprawowy, zwykle po około dwóch tygodniach.
- Wysiej nasiona na głębokość 1–2 cm, korzystając z siewnika poplonowego albo siewu rzutowego.
- Po siewie zapewnij nasionom kontakt z glebą, na przykład przez wałowanie, jeśli warunki i rodzaj gleby tego wymagają.
Siewnik pozwala dokładniej ustawić normę i rozstawę, zwykle około 10–15 cm. Przy siewie rzutowym trzeba uwzględnić mniej równomierne rozmieszczenie nasion, dlatego norma może wzrosnąć nawet do 30 kg/ha. Nasiona należy następnie płytko wymieszać z glebą. Zbyt głęboki siew opóźnia wschody i pogarsza wyrównanie roślin.
Jeżeli gorczyca ma być wykorzystana jako zielony nawóz, należy ją rozdrobnić i przyorać przed pełnią kwitnienia, zwykle na przełomie września i października, zależnie od terminu siewu i przebiegu pogody. Opóźnienie może obniżyć jakość biomasy, utrudnić jej rozkład i zwiększyć ryzyko samosiewów. Przyoranie powinno być stosunkowo płytkie, zwykle na około 20–25 cm.
Jak siać gorczycę na ziarno?
Uprawę na nasiona zakłada się wiosną, po orce zimowej i doprawieniu pola. Gorczyca ma niewielkie wymagania termiczne, dlatego nie należy niepotrzebnie opóźniać siewu. W praktyce przypada on najczęściej na okres od około 20 marca do 10 kwietnia, podobnie jak siew zbóż jarych. Ostateczny termin zależy od osuszenia i ogrzania gleby.
Gorczycę białą wysiewa się zwykle w rozstawie 20–40 cm, na głębokość 2,5–3 cm, stosując 5–9 kg nasion na hektar. Szersze rzędy ułatwiają mechaniczne odchwaszczanie. Gorczyca czarna i sarepska mają węższy pokrój, dlatego zaleca się dla nich rozstawę 12–15 cm oraz płytszy siew na głębokość 1–2 cm. Ich norma wynosi zazwyczaj 4,5–6 kg/ha.
Przed siewem gleba powinna być wyrównana i pozbawiona większych brył. Zbyt luźne podłoże może przeschnąć, a nierówna powierzchnia utrudni uzyskanie równych wschodów. W uprawie na ziarno należy też uwzględnić zasobność gleby. Gorczyca potrzebuje między innymi azotu, fosforu, potasu, magnezu, siarki i boru, jednak dawki nawozów powinny wynikać z analizy gleby. Nadmiar azotu sprzyja nadmiernemu rozwojowi biomasy i wyleganiu.
| Gatunek | Wymagania glebowe i wodne | Typowa rozstawa na ziarno |
|---|---|---|
| Gorczyca biała | Najmniejsze wymagania spośród omawianych gatunków, najlepiej rośnie na glebach zasobnych i umiarkowanie wilgotnych | 20–40 cm |
| Gorczyca sarepska | Bardziej wrażliwa na suszę, wymaga staranniejszego doboru stanowiska | 12–15 cm |
| Gorczyca czarna | Największe wymagania wodne i glebowe, najlepiej udaje się na dobrych glebach | 12–15 cm |
Wybór gatunku wpływa więc nie tylko na normę wysiewu, ale także na ryzyko niepowodzenia na słabszym stanowisku. Gorczyca biała jest zwykle najbezpieczniejszym wyborem, szczególnie gdy gleba ma ograniczoną zasobność albo dostęp do wody jest nierówny.
Na co uważać przy siewie gorczycy?
Nie siej gorczycy po rzepaku, rzepiku ani innych roślinach kapustowatych. Gatunki te mają wspólne choroby i szkodniki, dlatego takie następstwo zwiększa ryzyko kumulacji patogenów, w tym kiły kapusty i czerni krzyżowych. Gorczycy nie powinno się także planować po lnie, maku i słoneczniku. Lepszymi przedplonami są zboża, rośliny strączkowe, okopowe oraz mieszanki zbożowo-strączkowe.
Najczęstsze błędy agrotechniczne to:
- Siew gorczycy po rzepaku lub innej roślinie kapustowatej.
- Wysiew na bardzo lekkiej i suchej glebie bez zapewnionej wilgoci.
- Umieszczenie nasion zbyt głęboko, co opóźnia i osłabia wschody.
- Zaniechanie uprawki pożniwnej i pozostawienie niewyrównanego ścierniska.
- Zbyt późne przyoranie poplonu, gdy rośliny zaczynają kwitnąć i drewnieć.
Gorczyca może ograniczać rozwój części nicieni i chorób odglebowych, ale nie zastępuje prawidłowego zmianowania. Odmiany mątwikobójcze trzeba dobierać do konkretnego celu i terminu siewu, ponieważ zbyt późne założenie plantacji może zmniejszyć ich działanie fitosanitarne.
Wybierz ścieżkę zależnie od przeznaczenia. Na poplon zastosuj szybki siew po żniwach, zwykle 12–20 kg/ha, a przy siewie rzutowym więcej. Na ziarno wysiej gorczycę wczesną wiosną, zmniejsz normę do około 5–9 kg/ha dla gorczycy białej i zachowaj właściwą rozstawę dla wybranego gatunku.
